arbeidsrecht

CAO recht


Volgens artikel 1 van de Wet CAO is een collectieve arbeidsovereenkomst een overeenkomst aangegaan tussen een werknemersvereniging enerzijds en een werkgever of een werkgeversvereniging anderzijds, waarbij hoofdzakelijk arbeidsvoorwaarden worden geregeld ten behoeve van individuele arbeidsovereenkomsten met werknemers.
Onder deze definitie valt derhalve niet alleen de reguliere CAO, maar er kan bijvoorbeeld ook een sociaal plan onder vallen.

Als een CAO is afgesloten tussen een werkgever, dan wel een werkgever die lid is van een werkgeversvereniging die partij is bij de CAO enerzijds en er anderzijds sprake van een werknemer die lid is van een vakvereniging die ook partij is bij de CAO, dan is de CAO van toepassing op de arbeidsovereenkomst tussen de individuele werkgever en werknemer.
Dit is ook wettelijk geregeld in artikel 9 van de Wet CAO.
Als een CAO op de arbeidsovereenkomst van toepassing is, dan is iedere afspraak die in strijd is met de CAO nietig op grond van artikel 12 Wet CAO.

Maar als er sprake is van een werknemer die géén lid is van een betrokken vakbond, dan is de betreffende CAO doorgaans toch van toepassing, omdat de werkgever die aan de CAO gebonden is, omdat hij die met de vakbond heeft gesloten (dat is een zogenaamde bedrijfs-CAO) of lid is van een werkgeversvereniging die partij is bij de CAO (dat is een zogenaamde branche-CAO) op grond van artikel 14 Wet Cao verplicht is om tijdens de duur van de CAO deze van toepassing te laten zijn op nieuwe arbeidsovereenkomsten die de betreffende werkgever sluit.
Meestal gebeurt dat door een zogenaamd incorporatiebeding, dat is een artikel in de arbeidsovereenkomst waarin staat dat op de arbeidsovereenkomst de betreffende CAO van toepassing wordt verklaard.

Als er sprake is van een branche-CAO, maar de werkgever is géén lid van een werkgeversvereniging die de CAO is aangegaan, maar de werknemer is wel lid van een bij de CAO betrokken vakbond, dan is de betreffende CAO NIET op de arbeidsovereenkomst van toepassing.
Hierop zijn twee uitzonderingen:

  1. Als werkgever en werknemer in de arbeidsovereenkomst de betreffende CAO van toepassing hebben verklaard (het voornoemde incorporatiebeding).
  2. Als de CAO algemeen verbindend is verklaard.
    De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan op grond van de wet bepalingen in een CAO, die naar zijn oordeel gelden voor een belangrijke meerderheid van de in de sector werkzame personen, algemeen verbindend verklaren.
    Als dat geschiedt, dan zijn de betreffende bepalingen verbindend voor alle werkgevers en alle werknemers in de betreffende sector, tenzij er sprake is van ontheffing/dispensatie.Als een CAO algemeen verbindend is verklaard, dan moeten de betreffende bepalingen worden toegepast door alle werkgevers en werknemers die onder de reikwijdte van de betreffende CAO vallen, afwijkende bepalingen zijn nietig en worden vervangen door de betreffende CAO bepalingen.

CAO’s worden aangegaan voor bepaalde tijd en ook een algemeen verbindend verklaring geschiedt voor bepaalde tijd.
Als de CAO door een betrokken partij niet wordt opgezegd, dan wordt deze doorgaans automatisch verlengd.
Maar het komt ook voor dat een bij de CAO betrokken werkgevers- of werknemersvereniging de CAO opzegt, waarna er een periode kan ontstaan waarin de CAO niet van toepassing is.
Het komt zelfs voor dat er helemaal geen nieuwe CAO meer wordt gesloten.

Maar dat betekent niet dat de CAO bepalingen geen werking meer hebben.
Bepalingen in een CAO die betrekking hebben op arbeidsvoorwaarden zijn in de periode dat de CAO wel op de arbeidsovereenkomst van toepassing was, namelijk deel gaan uitmaken van de arbeidsovereenkomst.
Dat heeft tot gevolg dat zelfs wanneer de CAO niet meer geldt, de in de CAO opgenomen arbeidsvoorwaarden wèl van toepassing blijven op individuele arbeidsovereenkomsten.
Dit heet de nawerking van een CAO en is door de Hoge Raad in een aantal arresten bevestigd.
De betreffende bepalingen uit de, dus inmiddels niet meer geldige CAO, blijven dan in individuele arbeidsovereenkomsten van toepassing totdat:

  1. Er een nieuwe CAO van toepassing wordt.
    Maar zelfs daarop bestaat soms een uitzondering wanneer de oude CAO voor de werknemer betere bepalingen had dan de nieuwe CAO.
  2. De werkgever en de werknemer zelf nieuwe arbeidsvoorwaarden overeenkomen.

Kortom, bepalingen uit een CAO die al lang verlopen is, kunnen nog lange tijd invloed
houden op individuele arbeidsovereenkomsten.
Zelfs als het bedrijf van de werkgever inmiddels is overgenomen en onder een heel andere
CAO valt.